Góc nhìn từ người trong cuộc: 4 công việc chính của một Thừa phát lại chúng tôi

 Chào các bạn đã ghé thăm blog,

Tôi là một Thừa phát lại. Mỗi khi giới thiệu về công việc của mình, tôi thường nhận được những ánh mắt tò mò và những câu hỏi rất thú vị: “À, là nghề đi đòi nợ đúng không?”, hay “Vậy anh có giống luật sư không?”. Câu trả lời là vừa đúng, lại vừa chưa đủ.

Thực ra, công việc của chúng tôi đa dạng hơn nhiều. Hôm nay, tôi muốn mời các bạn bước vào thế giới nghề nghiệp của tôi một chút, để hiểu rõ hơn về 4 công việc chính mà một Văn phòng Thừa phát lại chúng tôi thực hiện hàng ngày. Hy vọng qua bài viết này, các bạn sẽ có một cái nhìn rõ nét và chính xác hơn về chúng tôi.

1. Tống đạt văn bản: Những “sứ giả” pháp lý thầm lặng

Nhiều người nghĩ đây là công việc đơn giản như giao thư, nhưng đối với chúng tôi, mỗi lần đi tống đạt là một nhiệm vụ quan trọng. “Văn bản” mà chúng tôi giao không phải thư từ bình thường, đó là giấy triệu tập của Tòa, quyết định thi hành án, thông báo quan trọng... Đây là những giấy tờ ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của một ai đó.

Hãy hình dung thế này: Tòa án cần gọi một người đến phiên xử ly hôn. Nếu họ không nhận được giấy, họ sẽ mất đi quyền được trình bày, được lắng nghe. Nhiệm vụ của chúng tôi là đảm bảo văn bản đó phải đến đúng tay người nhận, được giao một cách hợp lệ và chúng tôi sẽ lập một biên bản chi tiết về việc đó.

Hoặc một người cố tình trốn tránh không nhận giấy triệu tập của Tòa án để khỏi phải đến xử một vụ án mà họ “xù nợ” người khác. Thế thì Tòa án không thể xử vụ này hay sao? Không, chúng tôi không tống đạt được thì sẽ tiến hành niêm yết văn bản công khai. Tòa án nhờ vào đó mà tiến hành phiên xử bình thường.

Nhờ có chúng tôi, nhân sự của Tòa án, cơ quan thi hành án… mới có nhiều thời gian tập trung vào công việc chuyên môn sâu của họ tại trụ sở như xét xử, thi hành án.

Hiện nay, việc tống đạt của chúng tôi được dự đoán sẽ ít dần khi Tòa án bắt đầu triển khai tống đạt điện tử.

2. Lập vi bằng: “Đóng băng” sự thật bằng ống kính pháp lý

Đây có lẽ là công việc thú vị và được nhiều người biết đến nhất của chúng tôi. Tôi hay ví von mình như một “nhiếp ảnh gia của sự thật”. Khi khách hàng cần một bằng chứng khách quan về một sự kiện hay hành vi nào đó, họ tìm đến chúng tôi.

Công việc của chúng tôi là có mặt, quan sát, và ghi nhận lại mọi thứ một cách trung thực nhất có thể vào một văn bản gọi là “vi bằng”. Chúng tôi không phán xét ai đúng ai sai, chúng tôi chỉ ghi lại sự thật.

Một kỷ niệm tôi nhớ mãi: Một chủ nhà tìm đến văn phòng tôi, nhờ lập vi bằng về hiện trạng căn nhà của mình trước khi nhà hàng xóm xây dựng. Vài ngày sau, nhà hàng xóm đào móng, xây nhà thì nhà nứt, nghiêng. Nhờ có vi bằng chúng tôi lập ngày trước với đầy đủ hình ảnh, mô tả chi tiết, chủ nhà đã có cơ sở vững chắc để yêu cầu dừng thi công, bồi thường.

Hay gần đây hơn, chúng tôi giúp một bạn trẻ lập vi bằng về việc bị bôi nhọ trên mạng xã hội. Trước khi các bài đăng bị xóa, chúng tôi đã kịp thời ghi nhận lại toàn bộ, giúp bạn ấy có bằng chứng để bảo vệ danh dự của mình.

Đó là lúc tôi cảm thấy công việc của mình thực sự ý nghĩa. Vi bằng chính là công cụ giúp người dân “nắm giữ” sự thật, bảo vệ mình một cách hợp pháp.

Hình minh họa lập vi bằng

3. Xác minh điều kiện thi hành án: Khi chúng tôi trở thành “nhà xác minh”

Cầm trên tay bản án thắng kiện mà vẫn chưa nhận được tiền, đó là nỗi trăn trở của rất nhiều người. Họ tìm đến chúng tôi, và lúc này, chúng tôi lại khoác lên mình một vai trò khác: nhà xác minh tài sản.

Nhiệm vụ của chúng tôi là giúp khách hàng tìm hiểu xem người phải thi hành án (người thua kiện) đang có những tài sản gì? Họ có tài khoản ngân hàng không? Có đứng tên nhà đất, xe cộ gì không?

Quá trình này đòi hỏi sự tỉ mỉ và nghiệp vụ chuyên môn. Kết quả xác minh của chúng tôi sẽ là “tấm bản đồ” quý giá, giúp cơ quan thi hành án hoặc chính chúng tôi (ở chức năng thứ 4) biết được cần tác động vào đâu để bản án được thực thi, để công lý không chỉ là lời nói trên giấy.

Tuy vậy, phải thừa nhận là Thừa phát lại hiện nay ít làm xác minh thi hành án vì theo Luật thi hành án dân sự 2014 thì Chấp hành viên phải có nghĩa vụ xác minh tài sản.

Hình minh họa xác minh thi hành án

4. Tổ chức thi hành án: “Xắn tay áo” đưa bản án vào cuộc sống

Đây là lúc chúng tôi thể hiện vai trò chủ động nhất. Pháp luật cho phép người dân có thêm một sự lựa chọn: thay vì chỉ chờ đợi cơ quan thi hành án của Nhà nước, họ có thể yêu cầu cho chúng tôi trực tiếp tổ chức thi hành bản án.

Hình minh họa thi hành án

Tuy nhiên, hiện nay do vướng các quy định, chủ yếu là Thừa phát lại không được trao quyền đầy đủ nên chúng tôi hầu như chưa làm nhiều công việc này. Nhưng Luật thi hành án dân sự mới sắp được ban hành đang trao nhiều quyền hơn cho Thừa phát lại. Tôi tin rằng, Thừa phát lại sẽ làm không hết việc thi hành án khi Luật này được thông qua.

Sự linh hoạt và chủ động của mô hình Thừa phát lại sẽ giúp quá trình thi hành án diễn ra nhanh chóng hơn, giúp người thắng kiện sớm nhận được những gì họ đáng được hưởng. Với tôi, đây là khâu cuối cùng để biến một bản án thành hiện thực, là lúc mà công lý thực sự được thực thi trọn vẹn.

Lời kết từ người làm nghề

Vậy đấy, công việc của một Thừa phát lại chúng tôi không chỉ khô khan với giấy tờ hay căng thẳng trong các vụ việc. Đằng sau đó là những câu chuyện, những nỗ lực để giúp đỡ mọi người, để đảm bảo sự công bằng và để pháp luật thực sự đi vào đời sống.

Hy vọng qua đây, các bạn sẽ không chỉ “biết” mà còn “hiểu” hơn về nghề Thừa phát lại của chúng tôi.